Entrade.pl on Facebook

Rynek Gazu w Polsce

Rynek Gazu w Polsce

Działalność w zakresie obrotu gazem ziemnym w Polsce jest zdominowana przez przedsiębiorstwo PGNiG S.A. Do firmy należy ok. 98 % rynku. Pomimo wysokiego poziomu koncentracji wynikającego z pozycji GK PGNiG, na rynku detalicznym funkcjonuje pewna liczba podmiotów, których całkowity udział wynosi ok. 2%. Tych kilkadziesiąt przedsiębiorstw prowadzi działalność polegającą na odsprzedaży gazu ziemnego nabywanego od PGNiG S.A. odbiorcom końcowym. Przeważająca większość transportuje zakupione paliwo za pośrednictwem własnych, lokalnych sieci dystrybucyjnych.

Działalność przesyłowa realizowana jest przez dwa podmioty: System Gazociągów Tranzytowych Europol-Gaz S.A. (SGT EuRoPol-Gaz S.A.) oraz Operatora Gazociągów Przesyłowych Gaz-System S.A. (OGP Gaz-System S.A.). Działalność SGT EuRoPol-Gaz S.A. jest prowadzona przy wykorzystaniu polskiego odcinka gazociągu tranzytowego „Jamał-Europa” o długości 685 km, służącego do przesyłu gazu ziemnego do Niemiec, a także do realizacji dostaw gazu ziemnego do Polski poprzez dwa punkty dostaw, zlokalizowane we Włocławku i Lwówku. Działalność Gaz-System S.A. obejmuje zarządzanie krajowym systemem przesyłowym. Spółka zarządza sieciami wysokiego ciśnienia o łącznej długości 9 709 km.

W zakresie magazynowania 100% pojemności podziemnych magazynów gazu znajduje się w posiadaniu PGNiG S.A. Spółka udostępnia niewielką część pojemności magazynowej na rzecz Gaz-System S.A., w związku z wykonywaniem przez to przedsiębiorstwo funkcji operatora systemu przesyłowego. Pozostała część pojemności jest wykorzystywana na potrzeby własne PGNiG S.A.

Analizując rynek sprzedaży detalicznej gazu ziemnego w odniesieniu do grup odbiorców, należy wskazać, iż najliczniejszą z nich stanowią gospodarstwa domowe. Jednakże udział tej grupy odbiorców w wolumenie sprzedaży wynosi jedynie ok. 30%. Największy udział w sprzedaży gazu ziemnego odnotowuje się wśród odbiorców przemysłowych, wśród których dominujące są zakłady przemysłu azotowego i rafineryjnego oraz przedsiębiorstwa petrochemiczne. PGNiG S.A. sprzedaje także gaz do OGP Gaz-System S.A. oraz operatorów systemów dystrybucyjnych należących do GK PGNiG S.A.. Przedsiębiorstwa operatorskie wykorzystują paliwo gazowe na potrzeby własne oraz bilansowania systemu.

Działalność w zakresie hurtowego obrotu gazem ziemnym w Polsce, rozumiana jako sprzedaż gazu podmiotom wykorzystującym go w celu dalszej odsprzedaży, jest zdominowana przez przedsiębiorstwo PGNiG S.A. i w praktyce nie funkcjonuje poza GK PGNiG. W większości krajów Unii Europejskiej, miejscem hurtowego obrotu gazem ziemnym są m.in. giełdy gazu czy też węzły wymiany handlowej tzw. huby (ang. hubs). Ich istnienie opierając się o zasady czysto rynkowe ma ogromne znaczenie dla funkcjonowania rynku. W Polsce obrót gazem realizowany jest wyłącznie w ramach kontraktów dwustronnych, a forma sprzedaży gazu za pośrednictwem giełdy czy hubów, choć nabierająca znaczenia w Unii, zupełnie nie funkcjonuje w Polsce, dlatego też trudno jest mówić o płynności rynku gazu w naszym kraju.

Polski rynek detaliczny gazu ziemnego jest silnie skoncentrowany. Realizacja wariantu centralizacji obrotu detalicznego (z jednoczesnym utrzymaniem działalności poszukiwawczej i wydobywczej w ramach GK PGNiG) oznacza utrzymanie status quo i wzmocnienie pozycji monopolistycznej przez PGNiG S.A. Struktura rynku sprawia, że działania promujące zwiększenie konkurencji napotykają na wiele większe przeszkody niż w sektorze energii elektrycznej. Obawa, że PGNiG S.A. może wykorzystywać swoją pozycję, uzasadnia potrzebę utrzymania pełnej regulacji w stosunku do tej spółki i kontynuowania działań umożliwiających dywersyfikację dostaw oraz wejście na rynek nowym podmiotom. Potwierdzeniem monopolistycznej pozycji PGNiG S.A., ograniczającej rozwój konkurencji jest fakt, że od ponad 10 lat prorynkowych reform, sprzedaż gazu z wykorzystaniem zasady TPA ma charakter incydentalny.

Źródło: „Biuletyn Urzędu Regulacji Energetyki”